Skip to content

Moeders schoot

‘Ik twijfel of mijn vraag misschien te groot is voor deze workshop’, begint ze voorzichtig. ‘Ik zou wel naar de relatie met mijn moeder willen kijken. Ze was periodes heel depressief.’ Ze vertelt hoe het vroeger ging als haar moeder door haar ziekte onbereikbaar was. Hoe ze als jong kind probeerde het leven voor haar moeder wat lichter te maken. Het lijkt in eerste instantie haast of ze verslag doet over een van haar patiënten. Ik bemerk de trilling in haar stem. ‘Adem je nog?’, vraag ik haar. ‘Nauwelijks’, zegt ze terwijl ze er een glimlach uit perst.

Ik vraag haar om naast me te komen staan. ‘Kies eens iemand die voor jouw moeder mag staan. En plaats haar maar in de ruimte op een plek die voor jou kloppend voelt.’ Ze zet een andere deelnemer op een stoel aan de rand van de ruimte neer en gaat er zelf schuin tegenover staan. Dan loop ik naar haar toe. ‘Je kan haar vanaf hier in ieder geval goed in de gaten houden’. Ze knikt.

‘Heb je veel voor haar moeten zorgen?’ Ze knikt weer instemmend. Ik pak een grote zware steen en geef die aan haar. ‘Dit is als het ware de zwaarte van de depressie van je moeder’. Ze pakt de steen meteen aan. ‘Ik voel hoe zwaar het is. Het liefst zou ik hem uit het raam gooien, ver weg.’

‘Dat wat er niet mag zijn, krijgt veel macht.’

Eerder op de dag legde ik de groep uit dat systemisch werken een aantal principes kent. Een daarvan is insluiting. Dat wil zeggen dat alles en iedereen een plek heeft in een systeem. Dus ook de nare dingen zoals ziektes. Dat heeft namelijk, of we willen of niet, ook effect op iedereen binnen dat systeem. Als we pogen zoiets uit te sluiten, of liever doen of het er niet is, dan raakt een systeem uit balans. Insluiten kan ervoor zorgen dat er weer rust komt in een systeem. Als we iets weg proberen te houden, dan werkt dat als een ballon die je onder water probeert te duwen. Het krijgt een sterkere opwaartse kracht. Het uitgesloten deel wordt een olifant in de kamer. Daarmee gaat het juist de dynamiek tussen verschillende mensen binnen een systeem bepalen.

Ouders kunnen door verschillende omstandigheden niet altijd aansluiten bij de behoeften van hun kind. Een chronische ziekte is daar een van. Hoewel we zo’n omstandigheid het liefst zouden bevechten of negeren, zit de rust hem juist in het aannemen ervan. Aannemen wil zeggen dat het een plek krijgt. Het betekent niet dat je het moet accepteren of goedkeuren. En ook niet dat je er geen verdriet om mag hebben of niet boos over mag zijn.

Ik begeleid haar in een paar stappen om de zwaarte van de depressie van haar moeder, weer terug op zijn plek te brengen, namelijk bij haar moeder. Dan staat ze weer tegenover haar, als dochter. Ik laat haar het beeld van haar moeder en de zware steen in zich opnemen. Terwijl ik naast haar sta, zakken we samen door de knieën. Met een grote snik kruipt ze als dochter tegen haar moeders schoot.

Een groot verlangen om ‘de kleine’ te mogen zijn bij mama, in plaats van het kind dat haar moeders leed wilde verzachten.

Ook al weten we dat je onvervulde verlangens uit je kindertijd niet meer kunt ‘inhalen’, tijdens een opstelling kan het wel helpend zijn om op te halen wat je zo gemist hebt. Het ‘weten’ waar het vandaan komt heelt niet, de ervaring wel.

Zo heb ik dat zelf ook aan den lijve ondervonden. Ik kan het knap moeilijk vinden om als deelnemer in een groep mijn eigen stem te laten horen. En ik ‘weet’ dat ik me als kind al zo goed kon inhouden. Als jongste in het gezin leerde ik op mijn beurt te wachten en er niet zelf om te vragen. Ik besloot al jong dat het een goed idee was om niet teveel om aandacht te vragen. Veel later pas, tijdens een opstelling waarbij ik iemand koos voor mijn eigen ‘schreeuw’, kon ik werkelijk voelen hoe ik me zo had ingehouden. Die ‘ervaring’ heeft me meer gebracht dan de wetenschap waarom ik me zo inhield. Kilo’s lichter werd ik. En hoewel ik nog regelmatig langs mijn eigen schaamte moet, durf ik het steeds vaker aan om ook deelnemer te zijn. Het ‘weten’ legt iets vast. Een ervaring brengt iets in beweging.

Meer weten?
Lees meer over de training Kennismaking (familie) opstellingen

Andere berichten

Blog#18

Wat een paar rake klappen je kunnen opleveren

Over boksen. Over rake klappen uitdelen en ontvangen. En over hoe dat samenhangt met angst, woede en weerstand.

Blog#17

Met de billen bloot

Over sterk zijn en goed je best doen. Over gevoel van falen en totale uitputting. En over nieuwe wegen.

Blog#16

Ingehouden boosheid is ingehouden levenslust

Over ingehouden boosheid en wat boos zijn je leert over je eigen grenzen.

Blog#15

Ode aan mijn oma

Over de grootsheid van kleine dingen. Over terug naar mijn wortels en ze omarmen.

Blog#14

Rouw is de achterkant van liefde

Over hoe niet-aangenomen rouw samenhangt met ingeslikte boosheid en verdriet. En het effect daarvan op je contact met anderen. En het contact met jezelf.

Blog#13

De schaamte voorbij

Over waarom het soms zo moeilijk is om lekker te spelen. Over de schaamte die ik dan tegenkom. Een welkom aan het vrije kind in mij.

Blog#12

Sommigen dingen kunnen nou eenmaal echt niet op 1,5 meter afstand

Over het dilemma in deze Coronatijd: die anderhalve meter.

Blog#11

Geruststellen in maanpak

Hoe kan ik geruststellen in een astronautenpak? Over het belang van lichaamstaal en de ontreddering als dat belemmerd wordt.

Blog#10

Hoe vertel ik mijn kinderen, dat je ziek kunt worden van iemands aanraking?

Over het gemis van nabijheid in Coronatijden. En hoe leg je dat uit aan jonge kinderen?

Blog#9

Waarom het weten je niet altijd verder helpt. En voelen wel.

Soms weet je met je hoofd al jaren waar bepaalde patronen vandaan komen. Een blog over hoe het dan toch kan helpen om ook te voelen hoe dit zich in je lijf schuil houdt.

Blog#8

Dat wat er niet mag zijn, krijgt macht

Over waarom het niet werkt om emoties weg te stoppen. Over waarom het nuttig is om verdrietig te zijn. En over weerstand die een kwetsbare plek beschermt.

Blog#7

Waarom je zonder verdriet niet gelukkig kan zijn

Over verdriet voelen om geluk te kunnen ervaren. Hoe het toelaten van negatieve emoties je kan opluchten. En over nemen wat er was, dus ook de pijn en het verdriet.

Blog#6

Alleen zijn doet minder pijn

Over sterke schouders, zware lasten, en de prijs die je daarvoor betaalt. En over hoe 'er zijn' voor de anders soms al genoeg kan zijn.

Blog#5

Hoe jouw volle blaas mij confronteerde met mijn oude pijn

Over hoe ik mijzelf in mijn dochter herken, ook op punten waar ik dat liever niet wilde. Over spiegelen en wijze lessen van een kleuter. 

Blog#4

Hoe we de ander niet laten zien wat we eigenlijk nodig hebben

Hoe we soms het tegenovergestelde doen, van waar we behoefte aan hebben. Over in en uit contact gaan. En hoezeer we contact nodig hebben.

Blog#3

Het gevaar van de veilige weg

Waarom het zo lastig is om iets te veranderen. Ook wanneer je eigenlijk al weet dat dit beter zou zijn. Over het ongemak opzoeken.

Blog#2

Je lijf vertelt waar het knelt

Alles wat we meemaken, slaat ons lijf op. Ons lijf weet dan ook vaak als eerste wat er aan de hand is. Als we verliefd zijn, gaat ons hart sneller kloppen. Als we verlegen zijn, gaan we blozen. Contact maken met je lijf, helpt je om te voelen waar het echt om gaat.

Blog#1

Helen kent vele vormen

Soms ben je het even kwijt. De reden waarvoor je het allemaal doet. Als mij dat overkomt, denk ik terug aan dat eerste gesprek met die eerste patiënt.